Бусадтай хуваалцах
Бусад нийтлэлүүд
Админ
Үрэвсэлтэй ба үрэвсэлгүй батганы ялгаа
Хар болон цагаан батга үрэвсэлтэй батганаас юугаараа ялгаатай вэ?Батганы төрлүүд, үүсэх механизмБатгыг харагдах шинжээр нь үрэвсэлгүй болон үрэвсэлтэй гэж хоёр бүлэгт хуваадаг. Энэ ялгаа нь тууралтаа зөв таних, арчилгаа болон эмчилгээний чиглэлийг зөв сонгоход тусална.Үрэвсэлгүй батга гэж юу вэ?Үрэвсэлгүй батга нь ихэвчлэн улайлт, хавдар, өвдөлтгүй байдаг. Үүнд:Цагаан батга буюу хаалттай комедон: Арьсны нүхний амсарт ялгарсан тос болон үхэжсэн эсүүд нүх сүв дотроо хуримтлагдаж бөглөрсөн байдаг.Хар батга буюу нээлттэй комедон: Нүхний амсар нээлттэй байдаг. Хар өнгө нь бохирдлоос биш, хуримтлагдсан тос агаартай хүрэлцэн исэлдсэнээс мөн меланоцитүүдийн хуримтлалаас үүсдэг.“Үрэвсэлгүй” гэж нэрлэдэг ч батга үүсэх эхний шатанд бичил үрэвслийн процесс нөлөөлдөг. Тиймээс энэ нэршил нь “огт үрэвсэлгүй” гэсэн үг биш, харин гаднаас улайж, өвдөөгүй байгааг илэрхийлнэ.Үрэвсэлтэй батга гэж юу вэ?Үрэвсэлтэй батга нь улаан, хавдсан, эмзэг эсвэл бага зэрэг өвдөлттэй байдаг. Үүнд:Папул: улайж төвийсөн боловч идээт толгойгүй батгаПустул: цагаан эсвэл шар идээт толгойтой үрэвссэн батгаЗангилаа, цист: арьсны гүнд байрлах, том, өвдөлттэй тууралт; сорви үлдээх эрсдэл өндөртэй.Бөглөрсөн фолликулын агууламж эргэн тойрны эдэд тархвал дархлааны урвал идэвхжиж, улайлт, хавдар, өвдөлт үүснэ. Гүн болон удаан үргэлжилсэн үрэвсэл нь бор, улаан толбо болон сорви үлдээх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.Батга яагаад үүсдэг вэ?Батга нь зөвхөн тослог арьс эсвэл бактериас шалтгаалдаггүй. Дараах дөрвөн механизм харилцан нөлөөлнө:Үсний уутанцрын амсар хэвийн бусаар кератинжиж бөглөрөхАрьсны тосны ялгаралт нэмэгдэхCutibacterium acnes болон арьсны бичил орчны тэнцвэр өөрчлөгдөхДархлааны үрэвслийн урвал идэвхжихБатга нь үс-тосны булчирхайн нэгжийг хамарсан архаг үрэвсэлт өвчин юм.Судалгаагаар интерлейкин-1 (IL-1) зэрэг үрэвслийн дохиолол нь фолликулын эсийн өөрчлөлт болон микрокомедон(тосон бөглөө) үүсэх үйл явцад оролцдог гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл, үрэвсэл нь зөвхөн улаан батга гарсны дараа биш, батга үүсэх эрт үеэс эхэлж болно.Яагаад батганы төрлийг ялгах хэрэгтэй вэ?Комедон давамгай батга болон улайж өвдсөн үрэвсэлт батганы эмчилгээний зорилго, бүтээгдэхүүний сонголт өөр байдаг.Ялангуяа дараах тохиолдолд арьсны эмчид хандах хэрэгтэй:Гүн, өвдөлттэй тууралт давтагдахБатга сорвижиж эхлэхБор болон улаан толбо нэмэгдэхБатга сэтгэлзүй, өөртөө итгэх итгэлд нөлөөлөхБатгыг өөрөө шахах эсвэл олон төрлийн бүтээгдэхүүнийг зэрэг турших нь үрэвсэл, цочрол болон сорвижилтыг нэмэгдүүлж болзошгүй.Дүгнэлт: Хар болон цагаан батга нь гаднаас үрэвсээгүй харагддаг комедон юм.Комедон гэдэг нь арьсны гүнд үүссэн бичил тосон бөглөө бөгөөд үүнийг эрт үед нь задалж гадагшлуулах эмчилгээний найрлагатай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх шаардлагатай. Үүнд. Олон улсын батга эмчилгээний стандарт удирдамжинд 1-р зэргийн сонголт нь БАТГАНЫ ДИПАЛЕН буюу адапален 0,1% гел мөн Фармасерис брэндийн КОМЕДО АКНЕ тос байдаг.Харин папул, пустул, зангилаа, уйланхай нь харагдахуйц үрэвсэлтэй тууралт болно.Гэхдээ батганы бүх хэлбэрт үрэвслийн процесс тодорхой хэмжээнд оролцож болох тул тууралтын төрлөө зөв тодорхойлж, эрт үеэс тохирсон арчилгаа болон эмчилгээ хийх нь чухал.Энэхүү нийтлэл нь эрүүл мэндийн боловсролын зориулалттай бөгөөд эмчийн онош, эмчилгээний хувийн зөвлөгөөг орлохгүй.
Админ
СОРВИНЫ ТӨРЛҮҮД, ЭМЧИЛГЭЭ АРЧИЛГАА
1. Гипертрофик сорвиАрьсны гадаргуугаас дээш овойж үлдэнэ. Эд өсөлт хэт идэвхтэй, гэхдээ ихэнхдээ анхны шархлагдсан хэсгээс хальж томордоггүй.2. Келоид:Гипертрофикоос ялгаатай нь анхны сорвижилтын дээгүүр хальж өргөжиж томордог. Илүү удамшлын болон физиологийн суурьтай.Гипертрофик болон келойд сорвины эмчилгээ, арчилгааны аргууд: Үр дүнтэй ЭХНИЙ СОНГОЛТЫН эмчилгээ: силикон найрлагатай Фройка сорвиын гель/ сорвины наалт пластАппарат болон тарилга эмчилгээ: кортикостероид тарилга, лазер, крио буюу хөлдөөх эмчилгээ3. Атрофик сорвиАрьсны эд бага хэмжээгээр нөхөгдөж, хонхор хэлбэртэй үлддэг. Ихэвчлэн батга, салхин цэцэг, хүчтэй үрэвсэлээс үлддэг.Дэд төрөл:Ice-pick (нарийн, гүн)Rolling (зөөлөн хонхор)Boxcar (өргөн ирмэгтэй)Эмчилгээ, арчилгааны аргууд:Үр дүнтэй орц: ретиноид, AHA/BHA, витамин C, арьсны нөхөн төлжилт дэмжигч пептидАппарат: microneedle, RF, лазер (Fractional), сэтгүүр буюу субцизия, TCA4. Пигментэн нөсөөт сорвиЭд нь хэвийн эдгэрсэн ч пигментацын буюу нөсөө өнгөний өөрчлөлттэй үлддэг.Төрөл:Post-inflammatory erythema (улайлт)Post-inflammatory hyperpigmentation (бараан толбо)Эмчилгээ, арчилгааны аргууд: Орц: витамин C, арбутин, койевийн хүчил, азелаины хүчил, ниацинамид, AHA/BHA, SPFГол анхаарах зүйл: нарны хамгаалалт заавал
Админ
УРУУЛАА ДОЛООХ ЗУРШИЛ (Lip licker дерматит) ШАЛТГААН, ЭМЧИЛГЭЭ
Хүүхдүүд гэлтгүй насанд хүрэгчдийн дунд ч УРУУЛАА ДОЛООХ ЗУРШИЛ түгээмэл байдаг. Ингэснээр шүлсэнд уруул, ам орчмын арьс цочирч үрэвсэн улайх, хуурайших, хорсох шинж үүсэхийг хэйлитис, дерматит ч гэдэг. Долоох зан үйлийг тасалж зогсоох болон Фармасерис А цувралын Corneo-sensilium тосыг тогтмол түрхэж чийгшүүлэлт хийж баррьер сэргээх нь эдгэрэлтийг дэмжих үндсэн арга юм.Lip licker’s dermatitis нь уруулд экзематоз хэлитис үүсэх, мөн уруул орчмын арьс цочирч хавьтал харшлын (контакт дерматит) байдлаар илрэх үрэвслийн хариу урвал юм. Гол үүсгэгч шалтгаан нь цочроогч бодис арьсанд хүрэлцэхээс үүсдэг. Энэ тохиолдолд цочроогч нь тухайн хүний өөрийн хэлээр дамжиж арьсанд хүрч байгаа шүлс болно.ЯАЖ ҮҮСДЭГ ВЭ?Ихэвчлэн сургуулийн насны хүүхдүүдэд ажиглагддаг боловч ямар ч насанд илэрч болно. Зарим хүнд сэтгэлзүйн стресс өөрийгөө хянах хяналт муу байх, эсвэл танин мэдэхүйн бэрхшээлтэй байдал нь уруулаа байнга (өөрийн мэдэлгүй) долоох зан үйлийг өдөөдөг.ҮҮСЭХ МЕХАНИЗМ:Уруулаа долоох үед хүйтэн, хуурай цаг агаарт буюу хавар, намар, өвөл амархан хагарах шалтгаан болно. Эсвэл улирал хамаарахгүй өдөөгчтэй эсвэл өдөөгчгүйгээр өөрөө гэнэт эхэлж болно.Тухайн хүн уруул болон уруулын орчмын арьсаа шүлсээрээ дахин дахин норгож, ихэвчлэн өөрийн мэдэлгүйгээр долоох зуршил.Давтамжтай уруул долоох зуршил улмаас уруулны чийгшил алдагдаж шүлсний хүчилд цочирч (wet-dry cycle) арьсны хэвийн хамгаалах үйл ажиллагаа алдагдаж баррьер гэмтэж, үрэвсэл үүсгэнэ.Үрэвсэл нь дахин уруулаа долоох зан үйлийг өдөөж, долоох мөчлөг тасралтгүй үргэлжлэх шалтгаан болдог.ШИНЖ ТЭМДЭГ: Уруул болон түүний орчмын арьсанд архаг улайлт, хуурайшилт, хайрсжилт үүсгэдэг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн өвчтөний хэл хүрэх хүрээтэй таарах байрлалд илэрнэ.Үрэвслийн бүс нь ихэвчлэн уруулын вермилион хязгаараар хөндлөн гарсан байдлаар ажиглагддаг.Шинж тэмдэг өвөлдөө илүү хүнд хэлбэрээр илэрдэг. Ихэвчлэн хорсох мэдрэмж болон уруул байнга хуурайшдаг гэсэн зовиуртай байдаг.ХҮНДРЭЛ:Уруул долоох зуршил нь гэмгүй мэт харагдавч, зарим хүндрэлүүд үүсч болно.Арьсны хамгаалалт алдагдах нь хоёрдогчоор бактерийн халдвар (ихэвчлэн Staphylococcus aureus) эсвэл мөөгөнцрийн халдвар (Candida albicans) үүсгэж болно.Архаг үрэвсэл нь удаан хугацаанд үрэвслийн дараах хэт нөсөөжилт PIH эсвэл гипопигментаци буюу арьсны нөсөө багасах асуудал үүсгэх эрсдэлтэй.ОНОШЛОГОО:Арьсны нарийн эд эсийн шинжилээ шаардлагагүй бөгөөд ихэвчлэн эмч нүдээр хараад, асуумжаар онош тодордог. Эмч уруул долоох зуршил байгаа эсэхийг зайлшгүй тодруулж асуух болон эмчлүүлэгч өөрөө энэ зуршлаа хэлэх шаардлагатай.ЯЛГАН ОНОШЛОГОО:Андуурагдах магадлалтай эмгэгүүдтэй:Харшлын гаралтай (аllergic contact cheilitis) харшил үүсгэгч бодистой харьцсаны дараа үүсдэг хэт мэдрэгшлийн урвал (hypersensitivity reaction), давтамжтай сэдэрдэг, тодорхой хэсэгт онцлог байршилтай, тууралтын харагдах хэлбэр өөрчлөгдөх шинж чанартай байдаг.Ам тойрсон дерматит (Periorificial dermatitis) уруулын хүрээ хэсгийг болон уруулд шууд хиллэсэн арьсны хэсгийг хамардаггүй, ихэвчлэн ам тойрч гүвдрүүт үрэвсэл үүсгэдэг онцлогтой.ЭМЧИЛГЭЭ:Хамгийн түрүүнд уруул долоох зан үйлийг багасгах хүүхэдтэй ярилцаж ойлгуулах, зан үйлийн өөрчлөлт (behaviour modification)-ийг эхлүүлэх нь эмчилгээний зайлшгүй чухал хэсэг.Уруул болон тухайн хэсэгт эмчилгээ:Уруул чийгшүүлэгч эмолент тос - Corneo SensiliumСтеройд даавартай тос (багаас дунд хүчтэй түрхлэг кортикостероид)Кальциневриний дарангуйлагч тосон түрхлэг (tacrolimus ointment буюу Topicro 0.03% хүүхдэд, Топикро 0.1% насанд хүрэгчдэд)Зөв эмчилгээ хийсэн тохиолдолд богино хугацаанд үрэвсэл бүрэн намддаг. Гэхдээ уруул долоох зан үйлийг засаж чадахгүй бол дахилт үүсэх эсвэл урт хугацаанд эмчилгээ шаардагдах магадлалтай.Lip licker’s dermatitis-ийг дараах байдлаар ч нэрлэдэг:Уруулын хэилит (lip-lick cheilitis)Уруул долоох зуршилаас үүссэн хавьтал харшлын хэйлитисУруул долоох байдлаас үүссэн экзем (lip-licking eczema)Шүлсээр өдөөгдсөн контакт дерматитШүлснээс арьс цочирч үүссэн дерматит
