УРУУЛАА ДОЛООХ ЗУРШИЛ (Lip licker дерматит) ШАЛТГААН, ЭМЧИЛГЭЭ

Хүүхдүүд гэлтгүй насанд хүрэгчдийн дунд ч УРУУЛАА ДОЛООХ ЗУРШИЛ түгээмэл байдаг. Ингэснээр шүлсэнд уруул, ам орчмын арьс цочирч үрэвсэн улайх, хуурайших, хорсох шинж үүсэхийг хэйлитис, дерматит ч гэдэг. Долоох зан үйлийг тасалж зогсоох болон Фармасерис А цувралын Corneo-sensilium тосыг тогтмол түрхэж чийгшүүлэлт хийж баррьер сэргээх нь эдгэрэлтийг дэмжих үндсэн арга юм.Lip licker’s dermatitis нь уруулд экзематоз хэлитис үүсэх, мөн уруул орчмын арьс цочирч хавьтал харшлын (контакт дерматит) байдлаар илрэх үрэвслийн хариу урвал юм. Гол үүсгэгч шалтгаан нь цочроогч бодис арьсанд хүрэлцэхээс үүсдэг. Энэ тохиолдолд цочроогч нь тухайн хүний өөрийн хэлээр дамжиж арьсанд хүрч байгаа шүлс болно.ЯАЖ ҮҮСДЭГ ВЭ?Ихэвчлэн сургуулийн насны хүүхдүүдэд ажиглагддаг боловч ямар ч насанд илэрч болно. Зарим хүнд сэтгэлзүйн стресс өөрийгөө хянах хяналт муу байх, эсвэл танин мэдэхүйн бэрхшээлтэй байдал нь уруулаа байнга (өөрийн мэдэлгүй) долоох зан үйлийг өдөөдөг.ҮҮСЭХ МЕХАНИЗМ:Уруулаа долоох үед хүйтэн, хуурай цаг агаарт буюу хавар, намар, өвөл амархан хагарах шалтгаан болно. Эсвэл улирал хамаарахгүй өдөөгчтэй эсвэл өдөөгчгүйгээр өөрөө гэнэт эхэлж болно.Тухайн хүн уруул болон уруулын орчмын арьсаа шүлсээрээ дахин дахин норгож, ихэвчлэн өөрийн мэдэлгүйгээр долоох зуршил.Давтамжтай уруул долоох зуршил улмаас уруулны чийгшил алдагдаж шүлсний хүчилд цочирч (wet-dry cycle) арьсны хэвийн хамгаалах үйл ажиллагаа алдагдаж баррьер гэмтэж, үрэвсэл үүсгэнэ.Үрэвсэл нь дахин уруулаа долоох зан үйлийг өдөөж, долоох мөчлөг тасралтгүй үргэлжлэх шалтгаан болдог.ШИНЖ ТЭМДЭГ: Уруул болон түүний орчмын арьсанд архаг улайлт, хуурайшилт, хайрсжилт үүсгэдэг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн өвчтөний хэл хүрэх хүрээтэй таарах байрлалд илэрнэ.Үрэвслийн бүс нь ихэвчлэн уруулын вермилион хязгаараар хөндлөн гарсан байдлаар ажиглагддаг.Шинж тэмдэг өвөлдөө илүү хүнд хэлбэрээр илэрдэг. Ихэвчлэн хорсох мэдрэмж болон уруул байнга хуурайшдаг гэсэн зовиуртай байдаг.ХҮНДРЭЛ:Уруул долоох зуршил нь гэмгүй мэт харагдавч, зарим хүндрэлүүд үүсч болно.Арьсны хамгаалалт алдагдах нь хоёрдогчоор бактерийн халдвар (ихэвчлэн Staphylococcus aureus) эсвэл мөөгөнцрийн халдвар (Candida albicans) үүсгэж болно.Архаг үрэвсэл нь удаан хугацаанд үрэвслийн дараах хэт нөсөөжилт PIH эсвэл гипопигментаци буюу арьсны нөсөө багасах асуудал үүсгэх эрсдэлтэй.ОНОШЛОГОО:Арьсны нарийн эд эсийн шинжилээ шаардлагагүй бөгөөд ихэвчлэн эмч нүдээр хараад, асуумжаар онош тодордог. Эмч уруул долоох зуршил байгаа эсэхийг зайлшгүй тодруулж асуух болон эмчлүүлэгч өөрөө энэ зуршлаа хэлэх шаардлагатай.ЯЛГАН ОНОШЛОГОО:Андуурагдах магадлалтай эмгэгүүдтэй:Харшлын гаралтай (аllergic contact cheilitis) харшил үүсгэгч бодистой харьцсаны дараа үүсдэг хэт мэдрэгшлийн урвал (hypersensitivity reaction), давтамжтай сэдэрдэг, тодорхой хэсэгт онцлог байршилтай, тууралтын харагдах хэлбэр өөрчлөгдөх шинж чанартай байдаг.Ам тойрсон дерматит (Periorificial dermatitis) уруулын хүрээ хэсгийг болон уруулд шууд хиллэсэн арьсны хэсгийг хамардаггүй, ихэвчлэн ам тойрч гүвдрүүт үрэвсэл үүсгэдэг онцлогтой.ЭМЧИЛГЭЭ:Хамгийн түрүүнд уруул долоох зан үйлийг багасгах хүүхэдтэй ярилцаж ойлгуулах, зан үйлийн өөрчлөлт (behaviour modification)-ийг эхлүүлэх нь эмчилгээний зайлшгүй чухал хэсэг.Уруул болон тухайн хэсэгт эмчилгээ:Уруул чийгшүүлэгч эмолент тос - Corneo SensiliumСтеройд даавартай тос (багаас дунд хүчтэй түрхлэг кортикостероид)Кальциневриний дарангуйлагч тосон түрхлэг (tacrolimus ointment буюу Topicro 0.03% хүүхдэд, Топикро 0.1% насанд хүрэгчдэд)Зөв эмчилгээ хийсэн тохиолдолд богино хугацаанд үрэвсэл бүрэн намддаг. Гэхдээ уруул долоох зан үйлийг засаж чадахгүй бол дахилт үүсэх эсвэл урт хугацаанд эмчилгээ шаардагдах магадлалтай.Lip licker’s dermatitis-ийг дараах байдлаар ч нэрлэдэг:Уруулын хэилит (lip-lick cheilitis)Уруул долоох зуршилаас үүссэн хавьтал харшлын хэйлитисУруул долоох байдлаас үүссэн экзем (lip-licking eczema)Шүлсээр өдөөгдсөн контакт дерматитШүлснээс арьс цочирч үүссэн дерматит